Polska fantastyka od lat zachwyca czytelników na całym świecie, ale wiele osób swoją przygodę z gatunkiem dopiero planuje rozpocząć. Dla jednych impulsem jest popularny serial lub gra komputerowa, dla innych — rekomendacje znajomych, którzy „połknęli” sagę w kilka wieczorów. Pojawia się jednak podstawowe pytanie: od czego zacząć, aby dobrze wejść w ten bogaty, wielowymiarowy świat? Najbardziej naturalną odpowiedzią jest jedno nazwisko — Andrzej Sapkowski — i jedna postać, bez której trudno mówić o polskiej fantasy: Geralt z Rivii.
Od czego zacząć przygodę z polską fantastyką?
Jeśli dopiero odkrywasz polską fantastykę, najlepszym punktem startowym jest sięgnięcie po tekst, który zbudował jej międzynarodową rozpoznawalność. Saga o Wiedźminie łączy klasyczne motywy fantasy z wyrazistymi bohaterami, ironią, błyskotliwymi dialogami i bardzo współczesnym spojrzeniem na moralność oraz władzę. W praktyce oznacza to, że książki Sapkowskiego są nie tylko wciągającą opowieścią o łowcy potworów, ale też świetnym komentarzem do świata, w którym żyjemy. Pierwszy tom możesz wygodnie nabyć online, wybierając na przykład sprawdzone miejsce zakupu takie jak książka Wiedźmin na Allegro, co pozwala szybko zamówić egzemplarz w preferowanej wersji i zacząć lekturę bez zbędnej zwłoki.
Na początek dobrze jest nastawić się na to, że świat przedstawiony przez Sapkowskiego jest gęsty i wielowarstwowy. Autor nie prowadzi czytelnika za rękę, nie tłumaczy wszystkiego od razu, ale właśnie dzięki temu uniwersum wydaje się żywe i autentyczne. Nawet jeśli nie znasz jeszcze wszystkich nazw, królestw i frakcji, już po kilku rozdziałach zaczniesz intuicyjnie rozumieć zasady rządzące tym światem. To doskonałe przygotowanie do poznawania innych autorów polskiej fantastyki, ponieważ uczy czytelnika otwartości na złożone, ambitne historie.
Dlaczego właśnie Wiedźmin jest obowiązkową lekturą?
Wiedźmin stał się ikoną nie tylko dlatego, że doczekał się głośnych adaptacji, lecz przede wszystkim dzięki jakości literackiej. Sapkowski sprawnie łączy klasyczne elementy fantasy — magię, potwory, wiedźminów, królewskie dwory — z tematami, które są wyjątkowo aktualne: uprzedzeniami, politycznymi manipulacjami, konfliktem między jednostką a systemem. Dzięki temu saga trafia zarówno do młodszych czytelników szukających przygody, jak i do odbiorców oczekujących czegoś więcej niż prostej historii o walce dobra ze złem.
Ważnym atutem cyklu jest sposób budowania bohaterów. Geralt, Yennefer czy Ciri nie są krystalicznymi postaciami bez skazy, lecz ludźmi (lub prawie ludźmi) z własnymi słabościami, wątpliwościami i trudnymi wyborami. To sprawia, że czytelnik łatwo się z nimi identyfikuje i śledzi ich losy z dużym zaangażowaniem. Dodatkowo język Sapkowskiego — pełen humoru, gry słów i nawiązań kulturowych — nadaje całej opowieści wyjątkowy charakter i wyróżnia ją na tle innych serii fantasy.
Jak czytać sagę o Wiedźminie, żeby się nie pogubić?
Jedno z najczęstszych pytań nowych czytelników brzmi: w jakiej kolejności czytać Wiedźmina? Najczęściej poleca się zacząć od tomów z opowiadaniami, które wprowadzają w świat i przedstawiają Geralta w różnych sytuacjach. Pozwalają one poznać specyfikę uniwersum, mechanikę wiedźmińskiego fachu oraz styl pisania autora, zanim zanurzymy się w główną oś fabularną sagi.
Po opowiadaniach przychodzi pora na kolejne tomy, które tworzą spójną historię. Warto czytać je po kolei, bez przeskakiwania, ponieważ wątków, powrotów do przeszłości i subtelnych nawiązań jest naprawdę dużo. Taka kolejność gwarantuje pełne zrozumienie relacji między bohaterami oraz przemian, jakim podlegają na przestrzeni całej serii. Dobrą praktyką jest też robienie sobie krótkich przerw między tomami — nie dlatego, że lektura jest męcząca, ale by dać sobie czas na „ułożenie się” historii w głowie.
Jeśli wcześniej znałeś Wiedźmina tylko z gry czy serialu, lektura może być fascynującym doświadczeniem porównawczym. Szybko przekonasz się, że wiele scen i motywów nabiera zupełnie innego znaczenia w oryginalnym literackim kontekście. To kolejny powód, dla którego saga Sapkowskiego jest idealnym punktem wejścia w polską fantastykę.
Co dalej po Wiedźminie? Inne filary polskiej i obcej fantastyki
Gdy już wciągniesz się w świat Geralta, niemal automatycznie pojawi się potrzeba sięgnięcia po innych autorów polskiej fantastyki. I dobrze, bo jest z czego wybierać. Na rodzimym rynku znajdziesz zarówno klasyczne cyberpunkowe wizje, jak i współczesne urban fantasy, opowieści na pograniczu science fiction, alternatywnej historii czy horroru. Jacek Piekara, Andrzej Pilipiuk, Jacek Grzędowicz, Maja Lidia Kossakowska, Andrzej Ziemiański czy Jacek Dukaj to tylko garstka topowych twórców, o których nie sposób nie wspomnieć. Wiedźmin jest świetną bazą, ponieważ uczy czytelnika, że polska fantastyka potrafi być intelektualnie wymagająca, a jednocześnie bardzo rozrywkowa.
Po zakończeniu sagi warto poszukać tytułów, które tematycznie lub stylistycznie rezonują z tym, co najbardziej Cię w niej poruszyło. Jeśli spodobała Ci się ironia i gra konwencjami, sięgniesz po autorów podobnie bawiących się językiem i kliszami gatunkowymi np. arcybarwny i zabawny Świat Dysku Pratchetta. Jeśli wciągnęły Cię polityczne intrygi lub motyw dojrzewania bohaterki, szybko znajdziesz inne cykle, które rozwijają podobne wątki (Gra o Tron George R. R. Martin). I co? Masz już listę literackich cykli fantasy, które chcesz przeczytać?